Kraamverzorgers zien geweld en drugs, maar melden nauwelijks bij Veilig Thuis
Kraamverzorgenden die onveilige situaties zien bij gezinnen hebben de plicht daar melding van te doen bij Veilig Thuis. Maar in de praktijk gebeurt dat vaak niet. Van de 130.000 meldingen die Veilig Thuis jaarlijks ontvangt, komen er slechts 350 binnen via kraamverzorgenden of verloskundigen. Dat terwijl zij een van de weinige zorgverleners zijn die bij gezinnen achter de deur komen.
"Je zou verwachten dat het aantal meldingen van kraamverzorgers veel hoger ligt", zegt Janneke Witte, vertrouwensarts bij Veilig Thuis. Ze wijst erop dat de kraamtijd een zeer kwetsbare periode is in het gezinsleven. "Een periode waarin geweld, verwaarlozing of een andere onveilige situatie kan ontstaan."
En juist in die kwetsbare periode is het belangrijk dat Veilig Thuis op tijd wordt ingeschakeld, zegt Witte. "Want dan kunnen we erger voorkomen. Als onveilige situaties niet worden gemeld, zien we vaak dat het later in het leven echt flink mis kan gaan."
Witte beschrijft een situatie waarbij een kraamverzorgende de verloskundige inschakelde omdat een pasgeboren baby zich raar gedroeg en veel smakte. "De verloskundige stuurde het kind vervolgens terug naar het ziekenhuis en daar bleek het kindje cocaïne in de urine te hebben. Moeder had dus cocaïne gebruikt terwijl ze ook borstvoeding gaf."
Dit voorbeeld staat niet op zichzelf. Uit een enquête van Kenniscentrum Kraamzorg onder duizend kraamverzorgenden blijkt dat bijna een kwart van hen signalen heeft gezien van kinderverwaarlozing, huiselijk geweld of mishandeling. Meer dan de helft van hen (55 procent) heeft dat niet gemeld.
Angst voor represailles
Een belangrijke reden hiervoor is angst, geven kraamverzorgenden aan. Ze zijn bang dat de melding naar hen is terug te leiden. "Angst voor represailles speelt een rol", zegt een woordvoerder van de Brancheorganisatie Geboortezorg. "Dit maakt de positie van de kraamverzorgende kwetsbaar."
Verloskundige Nasim Yadegari herkent dit. Zij zegt dat zij en haar collega's wel eens bedreigingen hebben ontvangen. "Maar er is ook wel eens gedreigd dat de praktijk in de fik zou worden gestoken, nadat we hadden gezegd dat we ons zorgen maakten en een melding wilden doen."
Als zorgmedewerkers zo'n melding willen doen bij Veilig Thuis, kan dat niet anoniem. Voor zorgverleners geldt de verplichte meldcode en daarbij noteert Veilig Thuis de gegevens van de melder. "Anoniem melden past niet bij professioneel handelen en kan de relatie tussen de zorgverlener en de cliënt onder druk zetten", zegt Veilig Thuis. Kraamverzorgenden zeggen tegen Nieuwsuur dat ze misschien sneller een melding zouden doen als dat anoniem zou kunnen.
Vertrouwensarts Witte zegt dat kraamverzorgenden wel altijd anoniem kunnen bellen met het meldpunt voor advies. "De eerste stap is niet melden. Die is van gedachten wisselen met iemand met expertise."
Tegelijkertijd benadrukt Witte het belang van het gesprek aangaan met ouders. "Ouders vinden dat niet altijd leuk, vaak schamen ze zich voor de situatie. Maar iedere ouder wil het beste voor zijn kind. Veel ouders zeggen achteraf: ik ben blij dat iemand heeft gezegd dat dit niet kan."
Tijdgebrek
Een andere belangrijke reden dat kraamverzorgenden geen melding doen, is tijdgebrek. Kraamhulp bestaat standaard uit ongeveer zes uur per dag, maar vanwege personeelstekorten zijn dat er in de praktijk vaak niet meer dan de minimale drie. "Wij moeten dit soort signalen natuurlijk terugkoppelen, dus dan ben je weer druk daarmee", zegt een kraamverzorgende. "Terwijl je ook die andere zorg erbij wilt geven."
Bovendien worden signalen door tijdgebrek makkelijker gemist. "In drie uurtjes kunnen mensen de schijn ophouden", zegt een zorgverlener. "Maar als je er zes of acht uur bent, valt het masker af."
Een andere kraamverzorger voegt toe: "Als je meer tijd hebt, doe je bijvoorbeeld de was. Ik heb wel eens drugs gevonden bij het leeghalen van broekzakken. En ik heb wel eens een wapen gevonden toen ik een kastje opentrok."
Alleen melden bij ernstige zaken
Verloskundige Nasim Yadegari doet ongeveer drie meldingen per jaar bij Veilig Thuis. Dat aantal is de afgelopen jaren gelijk gebleven, maar vanwege de hoge werkdruk doet ze niet meer altijd melding. "Je moet selecteren en dan doe je pas een melding bij de echt ernstige zaken."
Vertrouwensarts Witte van Veilig Thuis noemt dat heel zorgelijk. "Ik snap het heel goed, vanwege de personeelstekorten. Maar vanuit het oogpunt van de gezinnen om wie het gaat, en de effecten die geweld op de lange termijn hebben, vind ik dat een heel zorgelijke situatie."