Wethouders moeten vandaag tekst en uitleg geven over Stek Oost na nieuw opgedoken informatie
Wethouders Pels (Volkshuisvesting) en Groot Wassink (Opvang) moeten vandaag in een zogenoemd interpellatiedebat opheldering geven over het handelen van de gemeente rondom Stek Oost. Na een debat over het gemengd wooncomplex op 4 februari, kreeg de VVD nieuwe informatie binnen die volgens de partij in strijd is met wat de wethouders twee weken geleden verklaarden. In dit artikel vijf vragen met antwoorden over Stek Oost en het debat dat vandaag op de agenda staat.
1. Wat is de situatie rondom Stek Oost ook alweer?
Stek Oost is een gemengd wooncomplex vlak bij treinstation Science Park dat in 2018 werd opgeleverd door woningcorporatie Stadgenoot in opdracht van de gemeente Amsterdam. Het is een tijdelijk complex dat in 2028 ophoudt te bestaan. In het complex woonden vanaf dat moment 125 statushouders samen met 125 studenten of jonge starters. Elke statushouders wordt gekoppeld aan een zogenoemde buddy, een student die hem wegwijs maakt in de Nederlandse samenleving.
In de jaren die volgen doen bewoners meermaals aangifte van incidenten zoals diefstal en inbraak, maar ook geweld richting vrouwen, steekincidenten en verkrachting. In 2022 spreekt AT5 twee oud-bewoners die zijn verhuisd omdat ze zich niet veilig voelden. Ook daarna gebeuren er verschillende incidenten, zo vindt er in de zomer van 2023 vermoedelijk een groepsverkrachting plaats. Hier een tijdlijn van de gemeente met daarop de grootste incidenten en welke maatregelen er zijn genomen.
2. Waarom staan de misstanden rondom Stek Oost nu weer op de agenda?
Dat heeft te maken met een uitzending van het onderzoeksjournalistieke programma Zembla op 15 januari. Daaruit wordt onder meer beweerd dat Stadgenoot in 2023 tegen de gemeente zou hebben gezegd te willen stoppen met Stek Oost, omdat de woningcorporatie niet meer voor de veiligheid kon instaan. De gemeente zou dit tegen hebben gehouden.
In 2024 wordt een statushouder die in het complex woonde veroordeeld voor het verkrachten van twee medebewoners. Zembla toont aan dat Stadgenoot en de gemeente in 2019 al wisten dat er meerdere meldingen van verkrachting en aanranding waren binnengekomen over deze bewoner. Hij blijft in het complex wonen en verkracht in 2021 nog een vrouw in het complex. In maart 2022 wordt hij Stek Oost uitgezet en aangehouden door de politie. Ook zou volgens Zembla uit berichten van bewoners in appgroepen blijken dat het nog altijd onrustig is in het complex.
3. Wat kwam er uit het debat twee weken geleden?
Na de uitzending van Zembla vragen de VVD, JA21 en CDA een debat aan, dat op 4 februari plaatsvindt in de raadscommissie Woningbouw en Volkshuisvesting. Het wordt een debat waarbij de emoties hoog oplopen bij vooral Lian Heinhuis (PvdA) en Ayoub Taj (GroenLinks), als JA21 bij monde van Carina Molema de culturele achtergrond van statushouders in verband brengt met de incidenten die sommigen van hen hebben veroorzaakt in Stek Oost. Racistisch, zeggen Heinhuis en Taj, discriminerend, meent Carla Kabamba, de voorzitter van de vergadering. Zij grijpt om die reden twee keer in.
De VVD wil van de wethouders Pels, Groot Wassink en in mindere mate Alexander Scholtes (Zorg) weten waarom de verhouding statushouders/studenten pas begin 2024 wordt gewijzigd van 50/50 naar 30/70, een verdeling waar Stadgenoot in juni 2022 tegenover AT5 al voor pleit. Daarop zegt wethouder Pels dat Stadgenoot deze wens ambtelijk had geuit en niet bestuurlijk. Ook wil de VVD weten waarom de gemeente in de zomer van 2023 niet gestopt is met Stek Oost, terwijl Stadgenoot daar toen volgens Zembla om vroeg. Volgens Pels zei Stadgenoot in het betreffende telefoongesprek niet door te willen gaan met Stek Oost 'in de huidige vorm', een lezing die Stadgenoot bij navraag van AT5 deelt.
4. Waarom nu een interpellatiedebat?
Na het debat wordt besloten dat er nog een debat volgt tijdens de laatste raadsvergadering voor de verkiezingen. Het debat is naar voren gehaald op de agenda, omdat de VVD een zogeheten interpellatiedebat heeft aangevraagd samen met JA21, CDA, Volt en De Vonk. Het debat werd aangevraagd nadat de VVD nieuwe informatie in handen had gekregen die volgens de partij strijdig zou zijn met de informatie die het college twee weken geleden met de raad deelde.
Die nieuwe informatie zou onder meer een mail van een ambtenaar van augustus 2023 bevatten, waarin wordt gesteld dat Stadgenoot wil stoppen met Stek Oost. Dit terwijl wethouder Pels in het debat twee weken geleden ontkende dat Stadgenoot de stekker uit het project wilde trekken. Verder bleek maandag dat er ook recent overlast is geweest in het complex door verward gedrag van twee bewoners, een statushouder en een starter. Is de gemeente nog wel in control als het gaat om Stek Oost? Dat zal de centrale vraag zijn tijdens het interpellatiedebat.
5. Wat gaat er vandaag gebeuren?
De raadsvergadering begint vandaag om 13.00 uur, het interpellatiedebat staat (na het mondelinge vragenuur) als allereerste op de agenda en begint vermoedelijk rond 14:30 uur. Het debat over het handelen van het college van twee weken geleden zal worden voortgezet, ook zal de VVD de nieuw verkregen informatie aan het college voorleggen. Daarna is het aan de wethouders om hun handelen toe te lichten en waar nodig te verdedigen. Partijen kunnen, als ze de verantwoording van het college niet afdoende vinden, na een interpellatiedebat een motie van afkeuring of wantrouwen indienen.
Stemmingen over eventuele moties volgen waarschijnlijk pas donderdag laat op de avond of zelfs 's nachts, omdat de raad vanwege de laatste vergadering voor de verkiezingen een overvolle agenda heeft.